18 Mart'ta Çanakkale'de Ne Oldu? Seyit Onbaşı Kimdir?

Dünya tarihinin seyrini değiştiren, "Çanakkale Geçilmez" sözünü akıllara ve haritalara altın harflerle kazıyan o büyük destanın merkezindeyiz. Her yıl dönümünde tüylerimizi diken diken eden bu tarihi günde, dönemin en güçlü donanmaları boğazın sularına gömülmüş ve bir milletin yeniden doğuşunun ilk kıvılcımları çakılmıştır. Peki, tüm dünyanın nefesini tutarak izlediği 18 Mart'ta Çanakkale'de ne oldu ve bu eşsiz zaferin sembol isimlerinden Seyit Onbaşı kimdir? 2026 yılında 111. yıl dönümünü kutladığımız bu şanlı zaferin derinliklerine inelim.

Çanakkale Savaşlarının Stratejik Önemi ve Başlangıcı

Çanakkale Savaşları, I. Dünya Savaşı'nın en kritik cephelerinden biri olarak tarihe geçmiştir. İtilaf Devletleri (başta İngiltere ve Fransa), Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti İstanbul'u ele geçirerek Osmanlı'yı savaş dışı bırakmayı, Karadeniz üzerinden Rusya'ya güvenli bir ikmal yolu açmayı ve Almanya'nın Doğu'ya yayılmasını engellemeyi hedeflemişti. Bu stratejik hedeflere ulaşmanın anahtarı ise Çanakkale Boğazı'nı geçmekti. Osmanlı İmparatorluğu, Balkan Savaşları'nın ardından yıpranmış olsa da, Çanakkale'de vatan savunması için büyük bir direniş göstermeye kararlıydı. 1914 yılı Ağustos ayında Almanya ile ittifak antlaşması imzalayan Osmanlı, savaşın fiili başlangıcından itibaren Çanakkale Boğazı'nın savunmasını güçlendirmeye başladı. Boğazın savunma planı hızla devreye sokuldu; mayın hatları oluşturuldu ve boğaz tüm deniz ulaşımına kapatıldı. İlk ciddi saldırılar 3 Kasım 1914'te İngiliz ve Fransız savaş gemilerinin boğaz girişindeki tabyalara taarruzuyla başladı ve bu bombardımanlar Müttefiklerin asıl hedefini netleştirdi.

18 Mart 1915: Çanakkale Deniz Zaferi'nin Zirvesi

18 Mart 1915, İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Boğazı'nı sadece deniz gücüyle geçme planının en büyük ve en yıkıcı hamlesini yaptığı gündür. Sabah saatlerinde başlayan bu devasa deniz harekâtında, dönemin en modern ve yenilmez zannedilen zırhlıları, Amiral John de Robeck komutasında boğazdan içeri girmeye başladı. Ancak hesap edemedikleri çok büyük bir strateji, inanç ve kahramanlık vardı. Türk topçusu ve mayın hatları, bu "yenilmez armada" karşısında adeta bir duvar ördü. İtilaf donanması, üç hat halinde ilerleyerek Türk tabyalarını şiddetli bir şekilde bombardımana tuttu. Queen Elizabeth gibi devasa zırhlılar, 380 mm çapındaki toplarıyla Anadolu Hamidiye Tabyası'nı hedef aldı. Ancak Türk topçuları, bu yoğun ateşe rağmen mevzilerini terk etmedi ve düşman gemilerine ağır hasarlar vermeye devam etti. Özellikle kısa menzilli obüs bataryaları, düşman gemileri yaklaştıkça etkili atışlar yaparak İtilaf donanmasının manevra kabiliyetini kısıtladı.

Büyük Bozgun ve Gemi Kayıpları

Öğleden sonra saat 14.00 civarında, Anadolu Hamidiye Tabyası'ndan isabet alan Fransız zırhlısı Bouvet, üç dakika içinde sulara gömüldü ve 639 mürettebatıyla birlikte battı. Bu olay, savaşın gidişatını değiştiren ilk büyük darbe oldu. Ardından, saat 16.14'te İngiliz zırhlısı Irresistible bir mayına çarptı ve ağır hasar aldı. Akıntıyla sürüklenen Irresistible, Rumeli Mecidiyesi'nden aldığı atışlarla battı. Bu sırada, kontrolünü kaybeden bir başka İngiliz zırhlısı HMS Ocean da sürüklenerek mayınlardan birine çarptı ve battı. Ağır kayıplar veren İtilaf donanması, akşam saatlerinde geri çekilmek zorunda kaldı ve 18 Mart, Çanakkale Deniz Zaferi olarak tarihe geçti. Bu zafer, Türk milletinin bağımsızlık ve özgürlük için ne kadar büyük fedakarlıklar yapabileceğini tüm dünyaya kanıtladı.

Nusret Mayın Gemisinin Destanı: Kaderi Değiştiren 26 Mayın

18 Mart Deniz Zaferi'nin kazanılmasında en büyük paylardan biri, şüphesiz Nusret Mayın Gemisi'ne aittir. 1911 yılında Almanya'da özel olarak inşa edilen Nusret, dar alanlarda kolayca manevra yapabilme ve az su çekme özellikleriyle dikkat çekiyordu. 7-8 Mart 1915 gecesi, Yüzbaşı Hakkı Bey komutasındaki Nusret Mayın Gemisi, düşmanın hiç beklemeyeceği bir stratejiyle, Erenköy Koyu'na kıyıya paralel olarak son 26 mayını döşedi. Bu mayın hattı, İtilaf donanmasının Erenköy Koyu'nda manevra yaparken Türk topçu ateşinden korunmak için kullandığı alana denk geliyordu. Mayınların bu dahiyane yerleşimi, 18 Mart günü savaşın kaderini baştan yazdı. İngiliz Generali Oglander, Nusret'in döşediği bu mayın hattının "seferin talihi üzerindeki etkisinin ölçülemez" olduğunu belirtmiştir.

Seyit Onbaşı Kimdir? İnsanüstü Bir Kahramanlık Destanı

Bu büyük zaferin en kritik anlarından birinde, insanüstü bir gayretle tarih sahnesine çıkan isim Seyit Onbaşı'dır (Seyit Ali Çabuk). 1889 yılında Balıkesir'in Havran ilçesine bağlı Manastır (bugünkü Çamlık) köyünde yoksul bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Seyit Ali, küçük yaşlardan itibaren ağır işlerde çalışarak güçlü bir fiziğe sahip olmuştur. 1909 yılında Osmanlı Ordusu'na katılmış ve Balkan Savaşları'nda da görev almıştır. I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle 1914 yılında Çanakkale Cephesi'nde, Rumeli Mecidiye Tabyası'nda topçu eri olarak görevlendirilmiştir.

Seyit Onbaşı'nın Mermiyi Kaldırdığı An ve HMS Ocean'ın Batışı

18 Mart günkü şiddetli bombardıman sırasında, Rumeli Mecidiye Tabyası düşman gemileri tarafından ağır bir isabet almıştır. Tabyadaki askerlerin büyük bir kısmı şehit olmuş, ayakta kalan az sayıdaki askerden biri de Seyit Ali olmuştur. Daha da önemlisi, top mermilerini namluya süren vinç sistemi (matafora) parçalanmıştır. Boğazı zorlayan İngilizlerin ünlü zırhlısı HMS Ocean, tabyanın çok yakınına kadar sokulmuştur. İşte o an Seyit Onbaşı, "Ya Allah Bismillah" diyerek arkadaşı Niğdeli Ali'nin de yardımıyla, her biri yaklaşık 215 ila 275 kilogram ağırlığındaki top mermilerini sırtlamış, basamakları çıkarak namluya sürmeyi başarmıştır. Üçüncü atışında HMS Ocean zırhlısını dümen donanımından vurarak ağır yaralamıştır. Kontrolden çıkan gemi, sürüklenerek Nusret'in döşediği mayınlardan birine çarpmış ve batmıştır. Bu olay, o günkü deniz savaşının psikolojik kırılma noktalarından biri olmuş, Seyit Ali'ye bu eşsiz kahramanlığından dolayı "Onbaşı" unvanı verilmiştir. Savaştan sonra köyüne dönen Koca Seyit, odunculuk, hamallık ve ayakkabı yamacılığı gibi işlerle geçimini sağlamıştır. Kahramanlığına rağmen mütevazı bir yaşam süren Seyit Onbaşı, 1939 yılında akciğer rahatsızlığı nedeniyle vefat etmiştir. Onun anıt mezarı ve heykeli, Havran'daki Kocaseyit Köyü'nde ziyaret edilebilir.

Çanakkale Deniz Zaferi'nin Sonuçları ve Dünya Tarihindeki Yeri

18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi, sadece bir askeri başarıdan öte, Türk ve dünya tarihi üzerinde derin etkiler bırakmıştır:

• I. Dünya Savaşı'nın Uzaması: İtilaf Devletleri'nin Çanakkale'yi geçememesi, Rusya'ya yardım ulaştırılamamasına ve bu durumun savaşın en az iki yıl daha uzamasına neden olmuştur.
• Rusya'daki Bolşevik İhtilali: Rusya'ya beklenen yardımın ulaşamaması, ülkedeki ekonomik ve sosyal sıkıntıları artırmış, bu da Bolşevik İhtilali'nin zeminini hazırlamıştır. Çarlık Rusya'sının yıkılması ve Sovyetler Birliği'nin kurulması, dünya siyaseti için dönüm noktası olmuştur.
• Türk Milletinin Milli Bilincinin Uyanışı: Çanakkale'deki destansı direniş ve zafer, Türk milletinin özgüvenini tazelemiş, milli birlik ve beraberlik ruhunu pekiştirmiştir. Bu ruh, ileride başlayacak olan Kurtuluş Savaşı'nın temel motivasyon kaynaklarından biri olmuştur.
• Mustafa Kemal Atatürk'ün Yükselişi: Çanakkale Savaşları, Mustafa Kemal'in askeri dehasını ve liderlik vasıflarını tüm dünyaya göstermiştir. Arıburnu, Anafartalar ve Conkbayırı'ndaki başarıları, onu Milli Mücadele'nin önderi yapacak yolu açmıştır.
• İtilaf Devletleri'nin Prestij Kaybı: Dönemin en güçlü donanmalarından birine sahip olan İngiltere ve Fransa'nın Çanakkale'de uğradığı yenilgi, dünya genelindeki prestijlerini sarsmış, sömürgelerindeki bağımsızlık hareketlerini güçlendirmiştir.

Çanakkale Ruhunun Günümüze Yansımaları ve 2026 Anma Törenleri

Çanakkale Zaferi, üzerinden 111 yıl geçmesine rağmen (2026 itibarıyla) Türk milletinin hafızasındaki yerini ve önemini korumaktadır. Her yıl 18 Mart, Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi olarak büyük bir coşku ve minnetle kutlanır. 2026 yılındaki anma törenleri de, bu şanlı tarihin gelecek nesillere aktarılması amacıyla Çanakkale'de çeşitli etkinliklerle gerçekleştirilecektir. Çanakkale Valiliği ve diğer resmi kurumlar tarafından düzenlenen programlar kapsamında, TCG Nusret'in tarihi mayın döküşünü anma töreni, Cevat Çobanlı Paşa'nın anılması, SOLOTÜRK gösteri uçuşları, konserler ve sergiler gibi birçok etkinlik yer alacaktır. Bu etkinlikler, ziyaretçilere o dönemin ruhunu derinden hissetme ve şehitlerimizi anma fırsatı sunar.

Tarihin Yazıldığı Topraklara Yolculuk: Çanakkale Şehitlikleri

18 Mart 1915'te yazılan bu destanı sadece okumak değil, o havayı solumak, Seyit Onbaşı'nın mermiyi sırtladığı tabyaları yerinde görmek hissedeceğiniz duyguları bambaşka bir noktaya taşıyacaktır. Çanakkale, sadece bir savaş alanı değil, aynı zamanda milli bilincin ve kahramanlığın abideleştiği kutsal bir topraktır. Granikos Travel olarak düzenlediğimiz profesyonel ve rehberli Çanakkale şehitlik turu güzergahı ile sizi bu kahramanlık destanının yazıldığı topraklara, tarihi bir yolculuğa davet ediyoruz. Turlarımızda, Rumeli Mecidiye Tabyası'nı ziyaret ederek Seyit Onbaşı'nın kahramanlık anına tanıklık edebilir, Şehitler Abidesi'nde tüm şehitlerimizi anabilir ve Conkbayırı'nda Mustafa Kemal Atatürk'ün askeri dehasını hissedebilirsiniz. Ayrıca, Çanakkale'de gezilecek yerler sadece şehitliklerle sınırlı değildir; tarihi kaleleri, müzeleri ve doğal güzellikleriyle de ziyaretçilerini büyüler.

Çanakkale Ziyaretiniz İçin Pratik Bilgiler

Çanakkale'ye yapacağınız ziyaret için bazı pratik bilgiler:

• Ulaşım: Çanakkale'ye karayolu ile ulaşım oldukça kolaydır. İstanbul, İzmir ve Ankara gibi büyük şehirlerden otobüs seferleri mevcuttur. Eğer kendi aracınızla geliyorsanız, Gelibolu Yarımadası'na geçiş için feribotseferleri.com.tr adresinden güncel sefer saatlerini ve ücretlerini kontrol edebilirsiniz. Çanakkale'den Gökçeada veya Bozcaada'ya geçiş için de feribotlar kullanılmaktadır. Bu konuda detaylı bilgi için Gökçeada feribot ulaşım rehberi ve Bozcaada feribot ulaşım rehberi sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.
• Konaklama: Çanakkale merkezde ve Gelibolu Yarımadası çevresinde her bütçeye uygun konaklama seçenekleri bulunmaktadır. Tarihi dokuyu hissetmek isteyenler için butik oteller, daha modern seçenekler arayanlar için zincir oteller mevcuttur. Çanakkale'de otel bul sayfamızdan konaklama seçeneklerini değerlendirebilirsiniz.
• Müze ve Şehitlik Girişleri: Çanakkale Gelibolu Tarihi Alanı, bir "Açık Hava Müzesi" statüsündedir. Şehitler Abidesi, 57. Alay Şehitliği, Conkbayırı, Seyit Onbaşı Anıtı ve tüm açık hava şehitlikleri 7 gün 24 saat ziyarete açıktır ve giriş ücreti alınmamaktadır. Ancak Troya Müzesi, Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi ve Deniz Müzesi gibi kapalı müze binaları için giriş ücreti ödenmesi gerekmektedir. MüzeKart, bazı müzelerde geçerlidir. En güncel ücret ve saat bilgileri için resmi kaynakları kontrol etmeniz önerilir.
• Yeme İçme: Çanakkale mutfağı, deniz ürünleri ve yöresel lezzetleriyle zengindir. Özellikle sardalya ve peynir helvası gibi tatları denemelisiniz. Çanakkale'de ne yenir rehberimiz, size lezzet dolu bir yolculukta eşlik edecektir.

Çanakkale, sadece 18 Mart'ta değil, yılın her dönemi ziyaret edilebilecek, tarihin ve doğanın iç içe geçtiği özel bir şehirdir. Özellikle bahar ve yaz ayları, şehitlikleri gezmek ve bölgenin tadını çıkarmak için idealdir. Mart'ta Türkiye'de gezilecek yerler arasında Çanakkale'nin ayrı bir yeri vardır.

Sıkça Sorulan Sorular